In deze nieuwsbrief:

• Treugblik
• Om van te leren
• Vooruitblik
• Systemische werkplaatsen
• Ééndaagse workshop inleiding systemisch werken met opstellingen
• Op locatie
• Volgend seminar met Enamaria Weber-Boch

--------------------------------------------------------------------------------

Terugblik op het seminar: Uit huis en toch verbonden

We kijken met trots terug op een geslaagd seminar op 7 en 8 maart j.l.
Enamaria Weber-Boch heeft aan de hand van voorbeelden uit de praktijk van een aantal deelnemers systemische opstellingen begeleid die op een diep niveau inzicht gaven in de verbondenheid van ouders en kinderen. Daarnaast heeft Enamaria echter ook laten zien hoe belangrijk het is weet te hebben van belangrijke ordeningen binnen systemen. Worden deze ordeningen niet gerespecteerd, kunnen daaruit makkelijk verstoringen ontstaan.

Eigen kind
Een voorbeeld daarvan was de situatie van een pleegouderpaar met een eigen 2-jarig kind. Enamaria benadrukte dat het van wezenlijk belang is dat dit kind weet en ervaart dat het het eigen kind van de pleegouders is en daarmee op de eerste plaats komt. De opgenomen kinderen komen op de tweede plaats. De biologische kinderen van de sociale ouders komen altijd eerst. De opgenomen kinderen lijden eronder als dat niet zo is in het gezin. Het gaat erom dat je de kinderen hun eigen lot als pleegkind ook toevertrouwd. Je eigen lot toestemmen en het lot van anderen.

Dit heeft niets te maken met een waardeoordeel of één kind meer waard te vinden dan een ander, maar puur met het geven van erkenning aan het feit dat de pleegkinderen eigen ouders hebben, bij wie zij op de eerste plek komen. En dat pleegouderschap betekent dat de pleegouders weliswaar ten opzichte van het opgenomen kind handelen als ouders, maar de eigen ouders hun plek niet wegnemen, maar hen erkennen als de enige echte ouders van hun kinderen. Pas dan is de weg vrij voor een respectvolle omgang tussen de pleeg- en ouderparen. Daarnaast is het nodig om daar waar verschillende systemen bij elkaar komen, de grenzen van ieder systeem duidelijk te hebben. Deze ordening geeft rust en duidelijkheid waarbinnen de kinderen een goede en veilige plek hebben.

Mishandeling
Naar aanleiding van een andere situatie waarbij het o.a. ging om een afgebroken pleegplaatsing waarin het pleegkind ook mishandeld werd, wees Enamaria op de noodzaak om als professional niet in de veroordeling te gaan. Hierdoor zal het gezinssysteem van de betrokken [ex] pleegouders zich alleen verder afsluiten. Zinvoller zou het zijn om indien mogelijk, supervisie en begeleiding aan te bieden zodat de pleegouders e.e.a ook voor zichzelf kunnen verwerken. Dat kan ruimte bieden voor de toekomst, wanneer het pleegkind toekomt aan verwerking. Dan zou het mooi zijn wanneer de ex-pleegouders zover zijn dat ze hun verantwoording kunnen nemen voor wat er is gebeurd en dit met hun ex-pleegkind kunnen bespreken.

Enamaria: Pleegouders kunnen met pleegkinderen in situaties komen als deze. De kinderen laten gedragingen zien waardoor de pleegouders in een valkuil kunnen glijden en er niet meer uit kunnen komen. Wanneer je een kind opneemt waar tijdens de zwangerschap drugs is gebruikt krijg je een kind, dat in een emotionele achtbaan zit. Zo’n kind plaatsen bij jonge pleegouders is een vorm van overvragen van de pleegouders.
Als je daar ook nog met oordelen overheen gaat word het dubbel erg. Dat betekent overigens niet dat ik zeg dat je alles moet verontschuldigen.

Vluchtelingengezin
De laatste opstelling ging het om een vluchtelingengezin waarin de 3 jongste dochters onder toezicht waren gesteld. De gezinsvoogdes vroeg zich af hoe veilig de kinderen in dit gezin waren. De opstelling was in meer dan een opzicht bijzonder. Enerzijds om de heftigheid van de emoties van alle representanten en anderzijds door de gelaagdheid van de thematiek. De thema’s die hier speelden waren dader- slachtoffer - problematiek, oorlogstraumata, cultuurverschillen en mannen vs. vrouwen. De dader- slachtoffer –problematiek voerde duidelijk de boventoon die echter zijn oorsprong had in het onverwerkte oorlogsgeweld waarbij met name de vader betrokken was. Dit geweld was het gezin binnen gedrongen en maakte daar nu slachtoffers. De verschrikkingen werden door alle representanten waargenomen en tot uitdrukking gebracht. Een zware rol voor alle representanten!

Enamaria: Over slachtoffers en daders: Hellinger zegt: de daders hebben het het moeilijkst, omdat ze verstard zijn in hun gevoel. Ze kunnen pas in hun gevoel zijn, als ze de slachtoffers in de ogen kunnen kijken. Als ze dat kunnen, kan er iets opengaan. Als er in families daders zijn en wij Duitsers hebben daarin geschiedenis, dan kan er alleen vrede zijn, wanneer de slachtoffers gezien en gerespecteerd worden.
Wanneer een vader dader was en hij zijn dader-zijn niet neemt, dus geen verantwoording neemt voor zijn daderschap, dan kan het zijn dat 1 of 2 kinderen zich met de slachtoffers identificeren. Dan zorgt de familieziel voor evenwicht. Daders en slachtoffers horen bij elkaar. Zij hebben één lot. Als je uit die positie van dader of slachtoffer wilt stappen, kan dat alleen als je in de creatieve kracht stapt en als je je houdt aan de ordeningen.

Enamaria noemt in dit kader het werk: “Der Wahnsinn  der Normalitat” van Arno Gruen. Hij is een joods psychoanalyticus, die het leven onderzocht  van de NAZI-daders, ze waren als kind allemaal slachtoffers. Dit geldt vermoedelijk ook voor deze vader, die zowel slachtoffer als dader is.

Om van te leren

Tijdens dit seminar hebben we niet alleen veel geleerd van Enamaria maar ook van alle deelnemers die bereid waren de sprong in het diepe te wagen. Anders dan in Duitsland zijn de systemische opstellingen, of zoals Enamaria ze noemt, de ysteempedagogische en diagnostische systeemopstellingen binnen de jeugdzorg in Nederland nog nauwelijks bekend. Dus velen hebben tijdens het seminar “nieuw land” betreden. Ook voor ons organisatoren was het een uitdaging om dit bijzondere werk voor het eerst binnen deze setting te introduceren.
Wij zijn daarom ook erg blij dat bijna iedereen de beoordelingsformulieren heeft ingevuld.
Hieruit blijkt o.a. dat:

• voor sommige deelnemers het werken met systemische opstellingen nog veel meer voorbereiding en uitleg vraagt
• de hand-outs in de vertaling vooraf beschikbaar moeten zijn
• een aantal deelnemers zich afvraagt hoe zij dit werk in hun dagelijkse praktijk kunnen toepassen
• enkele deelnemers wijzen op de noodzaak om de uitkomsten van opstellingen te hanteren als werkhypotheses die nog nader getoetst moeten worden, i.p.v. hen als “de waarheid” te beschouwen
• er veel wensen zijn voor thema’s die een volgende keer meer belicht kunnen worden, waaronder dader-slachtoffer problematiek, patchworkfamilies, individueel werken met systemische opstellingen, supervisieopstellingen,etc.
• er behoefte is aan een soort “ nazorg” en verdere integratie in het eigen werk

Vooruitblik

Veel deelnemers waren enthousiast over dit werk en de mogelijkheden die het biedt in hun eigen werk met cliënten, c.q. om de kwaliteit van hun eigen werk te verbeteren. Al tijdens het seminar ontstond het idee van een systemische werkplaats waar op een open en veilige manier met de werkwijze van Enamaria verder gewerkt en geëxperimenteerd kan worden.

We zijn dan ook blij om hierbij aan te kondigen dat we binnenkort van start gaan met de  eerste systemische werkplaats voor de jeugdzorg.

Systemische werkplaatsen voor Jeugd en Gezin

Voor iedereen die nader met dit werk wil kennismaken, die wil onderzoeken hoe dit werk toegesneden en toegepast kan worden op het eigen werk, die zich meer wil verdiepen in de theorie en werkwijze van het systemisch werk., voor professionals die willen reflecteren op hun eigen werk en/of een plek willen hebben waar door middel van opstellingen dieper op casuïstiek kan worden ingegaan.
Doel van de werkplaatsen is om een ieder die direct of indirect met ouders en kinderen werkt, als groepsleider, maatschappelijk werker, gezinsvoogd, gezinshuis- of pleegouder, ambulant begeleider, gedragswetenschapper, enz. een plek te bieden van waaruit dit prachtige werk verder ontwikkeld kan worden op een manier die dienend is aan zowel de cliënten, de eigen ontwikkeling en die van het beroepsveld.
We beginnen met twee werkplaatsen, namelijk in Amersfoort en Den Haag en hopen eventueel in het najaar ook in Amsterdam met een werkplaats van start te gaan.

• Start werkplaats Amersfoort: vrijdag, 20 juni 2008, van 13.30 uur tot 17.30 uur
• Start werkplaats Den Haag: vrijdag, 27 juni 2008, van 13.30 uur tot 17.30 uur

Kosten: € 50 voor particulieren, bij vergoeding door werkgever gelden andere tarieven 

Ééndaagse workshop inleiding systemisch werken met opstellingen

Deze workshop kan als start voor de systemische werkplaatsen dienen maar kan ook los daarvan worden bezocht.  Deze workshop is vooral aan te bevelen voor mensen die met dit werk nog geen of weinig ervaring hebben en hiermee eens kennis willen maken.

In deze workshop zal veel tijd en aandacht zijn voor de uitgangspunten van het werk, basisdynamieken en ordeningen in [gezins]systemen maar bovenal tijd en ruimte om met elkaar te oefenen en te ervaren. We zullen daarnaast o.a. een demonstratie geven van het individueel werken met opstellingen en het verschil tussen een opstelling en een systemische opstelling verhelderen.

• De ééndaagse workshop vindt plaats op 6 juni 2008, van 9.30 uur tot 17 uur,  in Amersfoort

Kosten: € 80 voor particulieren, bij vergoeding door werkgever gelden andere tarieven

Op locatie

Voor instellingen of afdelingen die interesse hebben in dit werk en willen kijken of en hoe deze werkwijze in hun organisatie toegepast kan worden, is Enamaria Weber-Boch graag bereid op locatie te komen. Hierbij kan gedacht worden aan een [mini] – workshop of andere werkvormen. 

Interesse? Neem dan contact op met het Centrum voor Systemisch Werk, Iris Pinkepank

Volgend seminar met Enamaria Weber-Boch

We zijn met Enamaria in gesprek voor een volgend seminar. Mogelijk lukt het in het najaar, anders wordt het begin volgend jaar. We houden jullie op de hoogte! Meer informatie over het werk van Enamaria Weber-Boch is te vinden op haar website:

• www.ds-zentrum.de  

Tot zover deze nieuwsbrief. Heb je naar aanleiding daarvan vragen, opmerkingen of suggesties, voel je van harte uitgenodigd om te reageren! De ontwikkeling van het systemisch werk binnen het werkveld van de jeugdzorg is niet iets wat wij in ons eentje kunnen doen, dat kan alleen maar in contact met elkaar! 

Hartelijke groet,
Iris Pinkepank
Annemieke de Vries